Półka ugina się od książek, których już nie czytasz, ale wyrzucenie ich wydaje się zwyczajnie marnotrawstwem. Pytanie, gdzie oddać książki, prowadzi do kilku różnych rozwiązań: biblioteki, bookcrossingu, antykwariatu, organizacji społecznych albo bezpośredniego przekazania ich innym osobom. Najlepszy wybór zależy od stanu publikacji, jej wartości i tego, czy zależy Ci na szybkim pozbyciu się całego zbioru, czy raczej na znalezieniu mu dobrego domu.
Najlepsze miejsce zależy od stanu i rodzaju książek
- Biblioteka może przyjąć nowe i wartościowe publikacje, ale wcześniej trzeba sprawdzić zasady darowizn.
- Bookcrossing sprawdzi się przy książkach, które chcesz przekazać dalej bez formalności i bez opłat.
- Antykwariat jest dobrym adresem dla starszych, kolekcjonerskich lub poszukiwanych wydań.
- Ogłoszenie lokalne pozwala szybko oddać większą liczbę zwykłych książek osobom z okolicy.
- Zniszczone egzemplarze lepiej przeznaczyć do właściwej frakcji odpadów niż przekazywać komuś na siłę.
Najpierw oceń, jaki los będzie dla nich najlepszy
Zanim spakuję książki do kartonu, dzielę je na trzy grupy. Pierwsza obejmuje egzemplarze w bardzo dobrym stanie, druga zwykłe książki używane, a trzecia te zniszczone, zawilgocone lub nieaktualne. Taki prosty podział oszczędza czas, bo nie każda publikacja nadaje się do biblioteki albo sprzedaży.
Sprawdź, czy książka nie ma śladów pleśni, intensywnego zapachu wilgoci, luźnych kartek albo brakujących stron. Usuń zakładki, notatki z danymi osobowymi i dokumenty pozostawione między kartkami. Jeśli publikacja pochodzi z biblioteki, szkoły lub uczelni, najpierw upewnij się, że została prawidłowo zwrócona i wycofana z ewidencji.
Osobno odkładam książki potencjalnie cenne. Pierwsze wydania, publikacje przedwojenne, książki z autografem, stare atlasy, albumy i lokalne opracowania mogą mieć większą wartość, niż sugeruje ich wygląd. Nie oddawaj ich od razu do makulatury, zanim nie sprawdzisz podobnych ofert w antykwariatach lub katalogach aukcyjnych.
Biblioteka i bookcrossing dają książkom drugie życie
Biblioteka publiczna nie jest automatycznie punktem przyjmowania każdego księgozbioru. Placówki dobierają dary do profilu swojej kolekcji, dlatego mogą odmówić przyjęcia starych podręczników, nieaktualnych poradników, dubletów albo książek w słabym stanie. Najlepiej zadzwonić przed wizytą i zapytać, jakie tytuły oraz w jakiej liczbie są obecnie potrzebne.
Dobrym kierunkiem bywają także biblioteki szkolne, domy kultury, świetlice, domy seniora i lokalne centra aktywności. W ich przypadku zasady są jeszcze bardziej indywidualne. Książki dla dzieci, literatura młodzieżowa, kryminały czy łatwe w czytaniu powieści mogą być mile widziane, ale zawsze trzeba uzgodnić przekazanie z konkretną placówką.
Jeżeli nie zależy Ci na formalnym przyjęciu daru, wybierz bookcrossing. To bezpłatna wymiana książek, w której publikację zostawia się na oznaczonym regale lub przekazuje innej osobie. Niektóre biblioteki, uczelnie, kawiarnie i domy kultury prowadzą własne półki bookcrossingowe. Książka powinna być czysta, kompletna i w takim stanie, w jakim sam chciałbyś ją znaleźć.
| Miejsce | Dla jakich książek | Najważniejsze ograniczenie |
|---|---|---|
| Biblioteka publiczna | Nowości, literatura piękna, reportaże, książki zgodne z profilem placówki | Decyzję o przyjęciu podejmuje biblioteka |
| Biblioteka szkolna lub świetlica | Literatura dziecięca i młodzieżowa, lektury, książki popularnonaukowe | Potrzeby zależą od wieku odbiorców |
| Bookcrossing | Kompletne, zadbane książki do swobodnej wymiany | Nie każdy regał ma miejsce na większą liczbę egzemplarzy |
| Organizacja społeczna | Książki przydatne podopiecznym lub na kiermasz | Trzeba uzgodnić, czy dana organizacja prowadzi zbiórkę |
Z mojego doświadczenia najlepiej działa krótka wiadomość z informacją o liczbie książek, tematyce i stanie. Jedno zdjęcie całego zbioru często wystarcza, aby placówka szybko oceniła, czy przekazanie ma sens.
Antykwariat, sprzedaż lub oddanie za darmo
Antykwariat warto wybrać wtedy, gdy książki mają cechy kolekcjonerskie albo są po prostu atrakcyjne dla konkretnej grupy czytelników. Liczą się między innymi rok wydania, nakład, autor, kompletność, stan zachowania oraz popyt. Sam wiek książki nie gwarantuje wysokiej ceny, a popularna powieść sprzed kilku dekad może być warta mniej niż współczesne, poszukiwane wydanie.
Przy większym księgozbiorze zapytaj kilka antykwariatów, czy dokonują wyceny na miejscu i czy odbierają książki z domu. Niektóre interesują się głównie starodrukami, pierwszymi wydaniami lub literaturą fachową, inne przyjmują również współczesne tytuły. Wycena całego zbioru może być wygodna, ale zwykle oznacza niższą kwotę niż samodzielna sprzedaż najlepszych egzemplarzy.
Jeśli książki są zwyczajne, lecz zadbane, sprawdzi się lokalne ogłoszenie z odbiorem osobistym. Możesz zaproponować całość jednej osobie, stworzyć zestawy tematyczne albo oddać je za darmo. Odbiór osobisty ogranicza pakowanie, opłaty za wysyłkę i ryzyko, że transport będzie nieopłacalny.
Dobrym miejscem są też kiermasze szkolne, parafialne, biblioteczne i charytatywne. Przed przekazaniem sprawdź, czy organizator przyjmuje książki, czy ustala minimalną cenę i co dzieje się z niesprzedanymi egzemplarzami. Dzięki temu unikniesz sytuacji, w której cały problem logistyczny wraca do Ciebie po zakończeniu wydarzenia.
Co zrobić z książkami zniszczonymi lub nieaktualnymi
Książka z pleśnią, mokrymi kartkami albo silnym zapachem wilgoci nie powinna trafiać do biblioteki ani na półkę bookcrossingową. Może zanieczyścić inne egzemplarze i stworzyć problem zdrowotny dla osób, które będą z niej korzystać. W takim przypadku uczciwa decyzja jest lepsza niż przekazanie jej komuś tylko po to, by zniknęła z mieszkania.
Egzemplarze całkowicie zużyte można przeznaczyć do segregacji odpadów papierowych, ale zasady zależą od rodzaju okładki i lokalnych wytycznych gminy. Sprawdź oznaczenia obowiązujące w swojej miejscowości, zwłaszcza przy twardych, foliowanych lub mocno lakierowanych oprawach. Nie wrzucaj do papieru książek zatłuszczonych, mokrych ani zabrudzonych w sposób uniemożliwiający odzysk surowca.
Nieaktualny podręcznik, stary informator prawny czy poradnik techniczny też nie zawsze jest dobrym darem. Taka książka może wprowadzać w błąd, nawet jeśli wygląda jak nowa. Wyjątkiem są publikacje o wartości historycznej, literackiej lub dokumentacyjnej, które warto przekazać osobie albo instytucji potrafiącej właściwie je wykorzystać.
Jak przekazać większy księgozbiór bez chaosu
Przy kilkudziesięciu lub kilkuset książkach nie zaczynaj od wożenia kartonów w ciemno. Najpierw przygotuj krótką listę kategorii, na przykład literatura piękna, historia, dziecięce, albumy i podręczniki. Dołącz informację o przybliżonej liczbie egzemplarzy oraz o tym, czy książki są suche, kompletne i gotowe do dalszego użycia.
Warto pakować publikacje w mniejsze kartony, które można bezpiecznie podnieść. Ciężkie pudło książek szybko staje się nieporęczne, a zbyt duże opakowanie może rozerwać się podczas transportu. Jeśli odbiorca organizuje przyjazd, ustal wcześniej, kto wnosi książki, na które piętro i czy potrzebny jest samochód dostawczy.
Przy rodzinnym księgozbiorze dobrze działa podział na kilka kanałów. Najcenniejsze egzemplarze możesz zaoferować antykwariatowi, literaturę współczesną przekazać bibliotece lub bookcrossingowi, a książki dziecięce oddać świetlicy. Jedno miejsce rzadko jest najlepsze dla całego zbioru, dlatego selekcja zwykle daje lepszy efekt niż próba pozbycia się wszystkiego za jednym razem.
Nie wysyłaj książek bez potwierdzenia, że ktoś ich oczekuje. Dotyczy to szczególnie organizacji społecznych i małych bibliotek, które mogą nie mieć miejsca na przechowywanie darów. Krótki kontakt przed przekazaniem jest drobiazgiem, ale chroni obie strony przed niepotrzebnym transportem i rozczarowaniem.
Najlepsza decyzja zaczyna się od uczciwej selekcji
Najprostsza zasada brzmi tak: dobre książki oddaj ludziom, wartościowe pokaż antykwariuszowi, a zniszczone posegreguj. Biblioteka i bookcrossing są świetne dla kompletnych, użytecznych egzemplarzy, sprzedaż ma sens przy publikacjach poszukiwanych, a ogłoszenie lokalne sprawdza się przy większej liczbie zwykłych tytułów.
Nie musisz pozbywać się całej półki jednego dnia. Kilka trafnie wybranych miejsc, krótka wiadomość i rozsądne pakowanie wystarczą, aby książki zamiast zalegać w kartonach dostały kolejne życie. Dla mnie właśnie to jest najuczciwszy sposób porządkowania domowej biblioteki: mniej przypadkowych darów, więcej książek przekazanych tam, gdzie naprawdę mogą się przydać.
